Publikujemy pierwszą część tekstu autorstwa ks. Józefa Grochockiego, który ukazał się w Ruchu Biblijnym i Liturgicznym (rocznik 1952, s. 53 - 68). Zachowano oryginalną pisownię i pogrubienia w tekście. Inne części:
- Część II: Dlaczego odmawiamy Officium?
- Część III: Zarys rozwoju historycznego Brewiarza (I)
- Część IV: Zarys rozwoju historycznego Brewiarza (II)
- Część II: Dlaczego odmawiamy Officium?
- Część III: Zarys rozwoju historycznego Brewiarza (I)
- Część IV: Zarys rozwoju historycznego Brewiarza (II)
Najdawniejszą nazwą modlitwy brewiarzowej jest OFFICIUM DIVINUM lub krótko OFFICUM. Nazwy tej używano w starożytności i średniowieczu. Używa się jej i dzisiaj, zachowała się ona w "rubricae generales". Nazwa "officium" określa modlitwę brewiarzową jako modlitwę oficjalną, a przydawka "divinum" wskazuje na służbę Bożą, jaką wykonujemy odmawiając brewiarz. Dlatego też św. Benedykt w swej regule nazywa ją "opus Dei" względnie "opus divinum". Nieraz mówi się też "officium ecclesiasticum", gdyż odmawiany ją w imieniu Kościoła i według norm przez Kościół ustalonych. Ponieważ oficjum odmawia się o różnych godzinach, przyjęła się też nazwa "preces horarum" lub "preces horariae" lub najczęściej używane "horare canonicae", ponieważ godziny zostały ustalone przepisami kościelnymi (canones) i także obowiązek ich odmawiania normują kanony czyli przepisy kościelne. Godziny kanoniczne służyć mają uświęceniu czasu za pomocą modlitwy brewiarzowej. Jak słońce, księżyc i gwiazdy mają codziennie wyznaczoną sobie drogę (bieg = cursus), tak też ci, co codziennie o tych samych godzinach wielbią Boga modlitwą brewiarzową, mają wytkniętą drogę modlitewną wśród dnia lub wśród nocy; dlatego to mówi się też o "cursus diurnus" i o "cursus nocturnus". Officium Beatae Mariae Virginis nazywano często "Cursus Marianus". Ponieważ większą część modlitwy brewiarzowej zajmują psalmy, już za czasów Ojców Kościoła przyjęła się nazwa "psalmodia". Urban VIII mówi w bulli poprzedzającej wydanie przez niego zrewidowanego brewiarza o "divina psalmodia". Również Kard. Bona swój traktat o modlitwie brewiarzowej zatytułował "De divina psalmodia". Modlitwa brewiarzowa z natury swej jest modlitwą wspólną, publiczną, dlatego też u Greków nosi nazwę synaxis, a u łacinników "collecta". Trafiają się nawet określania jak: "Missae Matutinae" (Laudes) i "Missae Vespertinae" (Nieszpory), przypominające uroczystą odprawę (missio = missa) wiernych, jaka odbywała się na zakończenie tych godzin kanonicznych.
Obecnie oficjum nazywamy modlitwą brewiarzową, a księgę je zawierającą brewiarzem. Tytuł "Breviarium Romanum" nosi brewiarz Piusa V. Jednak nazwy tej używano już od XII wieku. W późniejszej łacinie "breviarium" oznacza skrót lub krótki wyciąg z większego dzieła, a także krótkie zestawienie obrzędów Mszy św. i oficjum na sposób dzisiejszej rubryceli albo tylko samego oficjum wraz z podaniem początkowych wyrazów psalmów, lekcyj, hymnów itd. Przy właściwym odmawianiu posługiwano się poszczególnymi księgami, a więc psalterium, antiphonarium, lectionarium hymnarium ird. Gdy od XII stulecia począwszy zestawiono całe oficjum w jednym tomie dla duchownych i zakonników podróżujących, niektórzy uważali, że nazwa przeszła ze skrótu w całość. Prawdopodobnie jednak księgę zawierającą całość oficjum nazywano pierwotnie "compendium", a później breviarium używano w sensie compendium, gdyż było tam wszystko potrzebne do odmawiania oficium zawarte in compendio. Dla modlitwy chórowej posługiwano się nadal poszczególnymi księgami, a nawet wtenczas, gdy wszystko było już zestawione w jednym tomie. Tom ten nosił nazwę "liber horarum" i posiadał krótką część wstępną zwaną breviarium - rodzaj zebranych rubryk i wskazówek ułatwiających recytację (dzisiejsze ordinarium). Tak np. "Liber horarum" z roku 1493 wydany w Augsburgu składa się z takich części: Calendarium, Psalterium, Hymni (wszystkie zebrane), Breviarium et Commune Sanctorum. Jeszcze Tridentinum mówi, że kapłani mają posiadać: "breviaria", in quibus possunt suas horas legere, quando sunt in itinere". Kapituła generalna dominikanów robi wyraźną różnicę między księgami potrzebnymi do modlitwy chórowej a breviaria portabilia, używanymi do recytacji prywatnej.
Obecnie oficjum nazywamy modlitwą brewiarzową, a księgę je zawierającą brewiarzem. Tytuł "Breviarium Romanum" nosi brewiarz Piusa V. Jednak nazwy tej używano już od XII wieku. W późniejszej łacinie "breviarium" oznacza skrót lub krótki wyciąg z większego dzieła, a także krótkie zestawienie obrzędów Mszy św. i oficjum na sposób dzisiejszej rubryceli albo tylko samego oficjum wraz z podaniem początkowych wyrazów psalmów, lekcyj, hymnów itd. Przy właściwym odmawianiu posługiwano się poszczególnymi księgami, a więc psalterium, antiphonarium, lectionarium hymnarium ird. Gdy od XII stulecia począwszy zestawiono całe oficjum w jednym tomie dla duchownych i zakonników podróżujących, niektórzy uważali, że nazwa przeszła ze skrótu w całość. Prawdopodobnie jednak księgę zawierającą całość oficjum nazywano pierwotnie "compendium", a później breviarium używano w sensie compendium, gdyż było tam wszystko potrzebne do odmawiania oficium zawarte in compendio. Dla modlitwy chórowej posługiwano się nadal poszczególnymi księgami, a nawet wtenczas, gdy wszystko było już zestawione w jednym tomie. Tom ten nosił nazwę "liber horarum" i posiadał krótką część wstępną zwaną breviarium - rodzaj zebranych rubryk i wskazówek ułatwiających recytację (dzisiejsze ordinarium). Tak np. "Liber horarum" z roku 1493 wydany w Augsburgu składa się z takich części: Calendarium, Psalterium, Hymni (wszystkie zebrane), Breviarium et Commune Sanctorum. Jeszcze Tridentinum mówi, że kapłani mają posiadać: "breviaria", in quibus possunt suas horas legere, quando sunt in itinere". Kapituła generalna dominikanów robi wyraźną różnicę między księgami potrzebnymi do modlitwy chórowej a breviaria portabilia, używanymi do recytacji prywatnej.
