W dniach bezpośrednio poprzedzających Boże Narodzenie, czyli od 17 do 23 grudnia, występują antyfony do hymnu z Nieszporów - Magnificat, zwane "antyfony O", "wielkie antyfony", czy "wielkie O". Tradycja przypisuje je św. Grzegorzowi Wielkiemu, papieżowi (wzmiankę o nich można odnaleźć w Responsoriale), natomiast Amalariusz z Metzu nadał im obecny układ (pisał o nich w Liber de antiphonario). Poszczególne antyfony zaczynają się od słów: "O Sapientia" (Mądrości); "O Adonai" (Panie); "O radix" (Korzeniu Jessego); "O clavis" (Kluczu Dawida); "O oriens" (Wschodzie); "O rex" (Królu); "O Emmanuel" - czyli tzw. incipitów. Obecnie jest ich siedem, natomiast ich liczba zmieniała się w ciągu wieków (np. sam antyfonarz św. Grzegorza Wielkiego i Amalary z Metzu podają również ósmą antyfonę: "O Virgo virginum". Owe charakterystyczne "O" rozpoczynające każdą z antyfon jest wyrażeniem pragnienia i tęsknoty za Stwórcą, ale też stwarza dystans przed wypowiedzeniem imienia Bożego. Omawiane antyfony mają trójdzielną strukturę: 1) tytuł; 2) odniesienie do figury w Starym Testamencie; 3) modlitwa. W liturgii funkcjonującej powszechnie po Soborze Watykańskim II antyfony te funkcjonują również jako wersety przed Ewangelią. Znamienne jest, że pierwsze litery antyfon, czytane od ostatniej do pierwszej tworzą wyrażenie "ero cras", czyli "jutro przybędę".
Prezentujemy nagrania antyfon "O" z 17 do 23 grudnia w wykonaniu dominikanów z Oxfordu (zapis dźwiękowy wraz z nutami w formie video):
O Sapiéntia - 17 grudnia
O Sapiéntia, quæ ex ore Altíssimi prodísti, attíngens a fine usque ad finem, fórtiter suavitérque dispónens ómnia: veni ad docéndum nos viam prudéntiæ.
"O Mądrości, która wyszłaś z ust Najwyższego, Ty obejmujesz wszechświat od końca do końca i wszystkim rządzisz z mocą i słodyczą, przyjdź i naucz nas dróg roztropności".
O Adonái - 18 grudnia
O Adonái et Dux domus Israel, qui Móysi in igne flammæ rubi apparuísti, et ei in Sina legem dedísti: veni ad rediméndum nos in brácchio exténto.
"O Adonai, Wodzu Izraela, Tyś w krzaku gorejącym objawił się Mojżeszowi i na Syjonie dałeś mu Prawo, przyjdź nas wyzwolić swym potężnym ramieniem".
O Radix - 19 grudnia
O Radix Iesse, qui stas in signum populórum, super quem continébunt reges os suum, quem gentes deprecabúntur: veni ad liberándum nos, iam noli tardáre.
"O Korzeniu Jessego, który się wznosisz jako znak dla narodów, przed Tobą zamilkną królowie, a ludy będą się modlić do Ciebie, przyjdź nas wyzwolić już dłużej nie zwlekaj".
O Clavis - 20 grudnia
O Clavis David, et sceptrum domus Israel; qui áperis, et nemo claudit; claudis, et nemo áperit: veni et educ vinctum de domo cárcerís, sedéntem in ténebris et umbra mortis.
"O Kluczu Dawida i Berło domu Izraela, Ty który otwierasz a nikt zamknąć nie zdoła, zamykasz a nikt nie otworzy, przyjdź i wyprowadź z więzienia człowieka pogrążonego w cieniu śmierci".
O Oriens - 21 grudnia
O Oriens, splendor lucis ætérnæ et sol iustítiæ: veni, et illúmina sedéntes in ténebris et umbra mortis.
"O Wschodzie, Blasku światłości wieczystej i Słońce sprawiedliwości, przyjdź i oświeć żyjących w mroku i cieniu śmierci".
O Rex - 22 grudnia
O Rex géntium et desiderátus eárum, lapísque anguláris, qui facis útraque unum: veni et salva hóminem, quem de limo formásti.
"O Królu narodów przez nie upragniony, kamieniu węgielny Kościoła, przyjdź zbaw człowieka, którego utworzyłeś z prochu ziemi".
O Emmanuel - 23 grudnia
O Emmánuel, rex et légifer noster, exspectátio géntium et salvátor eárum: veni ad salvándum nos, Dómine Deus noster.
"O Emmanuelu, nasz Królu i Prawodawco, oczekiwany zbawicielu narodów, przyjdź, aby nas wybawić nasz Panie i Boże".
W portalu "Sanctus" można pobrać plik w formacie pdf zawierający neumatyczny zapis wszystkich antyfon.
